Auteur: Evie Van Hove

Bij Huisdierentherapie.be begeleiden we niet alleen honden met “groot” probleemgedrag, maar ook gezinnen die vastlopen in het dagelijkse samenleven met hun hond. Deze case van Gust uit Booischot toont heel goed hoe hondengedrag zelden op zichzelf staat. Wat aan de buitenkant lijkt op koppigheid of wat vroeger als dominantie zou omschreven worden, blijkt in de praktijk vaak een combinatie van spanning, onzekerheid, frustratie, prikkelgevoeligheid en aangeleerde reacties te zijn.

Gust is een Australian Labradoodle van bijna vier jaar. Zijn begeleiders contacteerden ons omdat verschillende situaties thuis steeds moeilijker werden: weerstand en vijandigheid bij het aandoen van het harnas, spanning en uitvalgedrag tijdens het borstelen, heftig reageren wanneer hij gecorrigeerd werd, en explosief gedrag aan de televisie zodra hij dieren zag of hoorde. Ook het afnemen van bepaalde voorwerpen of voedsel kon spanning oproepen. Daarnaast was er sprake van een aantal bijtincidenten in concrete, stressvolle contexten. Dat maakt zo’n hulpvraag emotioneel zwaar voor een gezin, zeker wanneer het gedrag niet spontaan verbetert maar eerder lijkt toe te nemen.

Wat we binnen hondentherapie eerst doen: het volledige plaatje bekijken

Binnen hondentherapie werken we niet met snelle etiketten. We kijken naar het totaalbeeld: medische factoren, dagelijkse routines, stressopbouw, lichaamstaal, triggers, wandelpatroon, slaap, omgang in huis, manieren van corrigeren en de voorspelbaarheid van het dagelijkse leven.

Bij Gust zagen we meerdere elementen die mee relevant waren. Er was onder meer lichamelijke gevoeligheid door allergieën en jeuk, er was spanning in bepaalde verzorgingsmomenten, er waren conflictsituaties rond materiaal en spullen, en er was duidelijke overprikkeling bij visuele en auditieve triggers zoals dieren op tv of bepaalde geluiden. Ook bleek dat sommige reacties van de mensen rondom hem, heel begrijpelijk vanuit ongerustheid, onbedoeld mee in de spanning konden gaan zitten. Net daar zit vaak een belangrijk deel van hondengedragstherapie: niet “de hond fixen”, maar het hele systeem rustiger, duidelijker en veiliger maken.

Welke problemen speelden er concreet?

Deze case bevat verschillende vormen van probleemgedrag die we in de praktijk vaak samen zien voorkomen:

1. Agressie of dreiging bij het aandoen en uitdoen van het harnas
Wat voor veel mensen een klein dagelijks handelingetje lijkt, was voor Gust een echte spanningsbron geworden. In één situatie bleef een harnas zelfs urenlang half rond zijn lichaam hangen, omdat aanraken te veel spanning opriep.

2. Uitvalgedrag en bijtrisico bij verzorging
Borstelen was al langere tijd beladen. Zeker rond gevoelige zones zoals poten en snoet liep de spanning snel op.

3. Heftig reageren op dieren op televisie
Gust kon bij het zien of horen van dieren volledig “lanceren” naar het scherm. Zodra hij over zijn drempel ging, was hij nog moeilijk bereikbaar. Dit is een typisch voorbeeld van overprikkeling en triggerreactiviteit.

4. Spanning rond afnemen van voorwerpen of voedsel
In huis waren er signalen van bezitsagressie of resource guarding: grommen, knappen of bijten wanneer iets werd afgenomen.

5. Moeite met frustratie, correctie en overgangsmomenten
Ook wanneer hij werd terechtgewezen of ergens uit moest, kon de spanning sterk oplopen. Vooral de avond leek moeilijker dan de ochtend.

Onze aanpak: management, veiligheid, training en gedragsverandering

Bij Huisdierentherapie.be combineren we gedragsanalyse met praktische begeleiding aan huis. We werken niet met dwang of snelle correcties, maar met een aanpak die inzet op veiligheid, voorspelbaarheid, stressverlaging en het opnieuw positief opbouwen van moeilijke situaties.

In deze case hebben we onder andere gewerkt met:

• management van moeilijke momenten, zodat conflicten minder kans krijgen;
• aanpassing van materiaal, zoals een nieuw harnas met magnetische sluitingen dat niet over het hoofd moet en sneller aangedaan kan worden;
• desensitisatie en counterconditionering, bijvoorbeeld bij borstelen en tv-triggers;
• beloningsgericht oefenen, onder meer met likmat, snackjes en aandachtsoefeningen;
• het aanleren van alternatief gedrag, zoals “kijk eens” in plaats van fixeren of uitvallen;
• meer snuffelmogelijkheden tijdens wandelingen, om stressregulatie te ondersteunen;
• begeleiding van de mensen rond de hond, zodat signalen vroeger herkend worden en spanningsopbouw minder escaleert.

Dat laatste is enorm belangrijk. Hondengedragstherapie is altijd teamwork. De vooruitgang komt niet uit één magisch trucje, maar uit het consequent aanpassen van kleine dagelijkse interacties.

Welke vooruitgang was er al?

Hoewel deze case nog niet “af” is, was er op verschillende vlakken al duidelijke progressie na de eerste begeleidingssessies.

Zo werd het harnasje op korte tijd veel minder problematisch en was het later zelfs geen issue meer. Ook het borstelen verbeterde door anders op te bouwen en te werken met een likmat als positieve ondersteuning. Tijdens wandelingen werd meer ruimte gegeven om te snuffelen, wat vaak een onderschat hulpmiddel is bij stressregulatie. De begeleiders merkten bovendien dat Gust in het algemeen rustiger leek. Dat werd zelfs opgemerkt door iemand uit de familie.

Opvallend was ook de evolutie rond het rijgedrag op een fleecedeken. Door de context te veranderen, meer rust en andere keuzes aan te bieden, viel dat gedrag volledig weg. Daarnaast zagen we verbetering in het passeren van honden met behulp van de oefening “kijk eens”. Niet elke situatie verliep al even vlot, maar de basis om anders met triggers om te gaan was duidelijk gelegd.

Wat nog werk vraagt

Een belangrijk onderdeel van eerlijke hondentherapie is ook benoemen wat nog niet volledig opgelost is. Bij Gust vroegen vooral de tv-reacties, de avondspanning en bepaalde overgangsmomenten in huis nog verdere begeleiding. Dat is niet uitzonderlijk. Gedrag dat al maanden of langer aanwezig is, verander je meestal niet in een paar sessies volledig.

En dat is misschien de belangrijkste boodschap van deze case: een hond heeft tijd nodig.

Wie zoekt op termen zoals agressie bij hond oplossen, hond blaft naar tv, hond gromt bij harnas, hond bijt bij borstelen of gedragstherapie hond aan huis, hoopt vaak begrijpelijk op een snelle oplossing. Maar in de realiteit zijn quick fixes bij hondengedrag meestal een onrealistische utopie. Echte gedragsverandering vraagt tijd, herhaling, juiste begeleiding en vooral een omgeving die mee verandert.

Wat deze case duidelijk maakt over hondengedrag

Deze case uit Booischot laat mooi zien dat gedrag niet “uit het niets” ontstaat. Een hond die gromt, uitvalt of hapt, probeert meestal niet “de baas te spelen”, maar geeft aan dat een situatie te moeilijk, te spannend of te conflictgeladen is geworden. Hoe vaker zo’n patroon zich herhaalt, hoe sterker het ingesleten raakt.

Daarom is professionele hondentherapie meer dan tips geven. Het gaat over:

• gedrag leren lezen;
• triggers herkennen;
• stresslagen afbouwen;
• veiligheid vergroten;
• de relatie tussen hond en begeleider verbeteren;
• en stap voor stap nieuw gedrag opbouwen dat wél haalbaar is.

Tot slot

Gust is een mooi voorbeeld van een hond bij wie het gedrag op verschillende domeinen vastgelopen was, maar waar tegelijk ook duidelijk groeipotentieel zichtbaar is zodra de aanpak verandert. Niet door harder te worden, maar door slimmer te kijken. Niet door te straffen, maar door te begrijpen. Niet door snelheid na te jagen, maar door duurzaam te werken.

Dat is exact waar wij bij Huisdierentherapie.be voor staan: hondengedrag begrijpen, stress verminderen en mens en hond opnieuw helpen samenwerken op een veilige en realistische manier.

Evie Van Hove is PgD Clinical Animal Behaviour, gediplomeerd puppycoach, hondentrainer en gedragscoach. Sinds 2021 is ze zaakvoerder van Huisdierentherapie.be.